DELİ DANA
GERİ

     Ülkemizde Deli Dana Hastalığı olarak bilinen Sığırları Süngerimsi Beyin Hastalığı (BSE), sığırların Merkezi Sinir Sistemini etkileyen, yavaş ilerleyen ve ölümle sonuçlanan bir hastalıktır.
     Hastalık ilk olarak 1986 yılında İngiltere’de tespit edilmiş ve daha sonra diğer ülkelerde de rastlanmıştır. BSE, yetişkin sığırlarda ve genellikle 4-5 yaşındaki hayvanlarda görülmektedir.

    Hastalık etkeninin Prion olarak adlandırılan ve nükleik asit içermeyen bir protein partikülü olduğu yönündeki görüşler çok yaygındır. Etken hayvanların beyin dokusunda, omuriliğinde ve retinasında yoğun olarak tespit edildiğinden AB Ülkelerinde bu organların insan tüketiminde kullanımı yasaklanmıştır.

    Etken pek çok fiziksel ve kimyasal işleme dayanıklıdır. Tavsiye edilen inaktivasyon derecesi ortalama 134-138oC’de 18 dakikadır. Ancak bu ısı aralığında tamamen inaktivasyonun sağlanamayacağı belirtilmektedir.

Hastalığın Bulaşması :

    BSE, enfekte et ve kemik unlarını içeren yemlerin alınması sonucunda ortaya çıkmaktadır. Normal şartlarda sığırdan sığıra veya diğer hayvan türlerine geçtiğine dair bir bulgu bulunmamaktadır.


Klinik Bulgular :

    Sığırların sinir sisteminde şiddeti artan bir dejenerasyon şekillenir ve hastalık ölümle sonuçlanır. İnkübasyon periyodu 2 hafta ile 6 ay arasında değişir. Şüpheli hayvanların büyük bir kısmı dikkatli takip eğildiğinde aşağıdaki semptomların çoğunu gösterir :

- Korku, endişe

- Sinirlilik, asabiyet

-Beton zeminde yürümeye,köşeleri dönmeye, kapalı alanlara girmeye, kapılardan geçmeye ve süt sağdırmaya karşı isteksizlik

- İnsanlara ve diğer sığırlara karşı saldırganlık

- Sağımda tekme atma

- Başı aşağıda tutma, baş ve boyun kısmına dokunmaya aşırı tepki

- Ses ve ışığa aşırı hassasiyet

- Kalkma zorluları

- Deri titremeleri

- Kondüsyon, ağırlık ve süt veriminde düşüşler



Hastalığın Teşhisi :
      Canlı hayvanlarda hastalığı saptayabilecek bir test bulunmamaktadır. Hipomagnesemi, Nervous ketosis, Encephalic listeriosis ve diğer encephalitler, Polioencephalomalacia ve intra-cranial tümörler ile karışabilmektedir.

     Bu hastalıklara özgü diğer belirtileri göstermeyen, sadece sinir sistemi hastalıklarına ilişkin belirtileri gösteren 20 ayın üzerindeki bir hayvan BSE şüpheli olarak değerlendirilmelidir.

     Hastalığı teşhisi histopatolojik olarak beyin ve omuriliğin incelenmesi, immunohistolojik boyamalarda etkenin tespiti, elektron mikroskobik muayenelerde BSE fibrillerinin görülmesi ile olur.

     Bakanlığımızca hastalık görülen ülkelerden çift tırnaklı canlı hayvan, havan maddeleri, hayvansal orjinli yem katkı maddeleri ve bu maddeleri ihtiva eden yemlerin ithal edilmesi 25.05.1990 tarihinde yasaklanmıştır.

    Ülkemizde Bakanlığımıza bağlı Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitüleri bünyesindeki laboratuarlarda, sığırlarda sinirsel bulgularla seyreden çeşitli hastalıkların teşhisi maksadıyla incelenen merkezi sinir sistemi dokularında BSE’ nin tanıtıcı bulguları tespit edilmemiştir. Mevcut diğer bilimsel kurumlarda da hastalığın tespit edildiğine dair bir kayıt bulunmamaktadır